Reading Nahua Poetry from the book “La Lengua de Los Pájaros”

Reading Nahua Poetry from the book “La Lengua de Los Pájaros” image 1
Reading Nahua Poetry from the book “La Lengua de Los Pájaros” image 2
Reading Nahua Poetry from the book “La Lengua de Los Pájaros” image 3
Reading Nahua Poetry from the book “La Lengua de Los Pájaros” image 4
Reading Nahua Poetry from the book “La Lengua de Los Pájaros” image 5
Reading Nahua Poetry from the book “La Lengua de Los Pájaros” image 6
Reading Nahua Poetry from the book “La Lengua de Los Pájaros” image 7
Reading Nahua Poetry from the book “La Lengua de Los Pájaros” image 8

As part of the IMMERSIA 2023 Exhibition, the artist Gabriel Nezahualpilli Covarrubias Hernandez had the privilege of reading Nahua poetry from the book “La Lengua de Los Pájaros” by Juan Hernandez Ramirez. During this event, Gabriel recited four poems from the aforementioned book, which are detailed below:

Primer Poema, Primer Sol / Achtoui Tonatij

Segundo Poema, La Palabra / In Tlajtoli

Tercer Poema, Somos Flores / Tixochimej

Cuarto Poema, De Pie / Ijkatok

This event was made possible with the assistance of Eleanor Body from Narrabundah College Canberra, where they had the opportunity to share these beautiful poems with students. The poems were printed in both Nahuatl and Spanish languages for a richer experience.

“La Lengua de los Pájaros”, Juan Hernandez Ramirez, full item: digital book.

1. Primer Sol / Achtoui Tonatij

Spanish version:

Primer Sol Los Tiempos. La noche. La niebla extendida en el silencio de las edades. La nada. El encuentro enciende la chispa, el sol emerge de los sueños, la noche arde. El río de las voces forma los vientos, los montes, las aguas, Ometeotl, madre de los dioses, padre de los dioses en su primer desdoblamiento da origen a sus cuatro hijos llamados Tezcatlipocas el blanco, el negro, el rojo y el azul. Los espejos humeantes que son las fuerzas primordiales se reúnen y forman los cimientos de la tierra, el cielo y la región de los muertos. De esta manera nace el primer sol, el primer mundo.

Nahuatl version:

Achtoui Tonatij In kauitl. In younali. Semantok ayajtli ipan kauitl axmolintli. Kaktok Kitlatia tlikuasejlotl tlamelaualistli, ipan temiktli pankisa tonatij, lemeni youali. Tostli atemitl ejekakichiua, kuaititlamitl, axoxouilmej. Ometeotl, totiotsitsij innana, totiotsitsij intata ipan achtoul ixinacholi naui ikoneuaj kinyolitij teskatlipokamej kintokajti tlen chipauak, yayauik, chichiltik iuan tsiktik. In teskatlipokamej tlen achtoui kauitl mosentiliaj iuan kipeualtijkej kichiuaj tlali, eljuikak iuan miktlampa. Kejni tlen achtoui tonatij, yoli achtoui tlaltipaktli.

2. La Palabra / In Tlajtoli

Spanish version:

La Palabra Brota la semilla, se esparce, es luz, polvo mágico, aleteo de mariposas. La palabra ha crecido en la hoguera de los ríos y de los montes. Desparrama cantos de colibríes y girasoles con pétalos de obsidiana. La palabra es real en boca de mi pueblo porque es jade que brota del corazón, rocío del alba, manantial que fluye, espiga de maíz.

Nahuatl version:

In Tlajtoli Kueponi xinachtli, momoyaua, eli tlauili, tlalpotektli, papalopatlantli. Tlajtoli moskaltijtok ipan tlixauantli tlen ateno, tlen kuayojkamitl. Kimoyaua kuikatl uitsitsilmej iuan malakaxochitl tlen ixochipetlayo itstetl. Meluak tlajtoli ikamako no altepej ipampa chalchiuitl iyoltipaj yoli, tlen pankisa ayoliamitl.

3. Somos Flores / Tixochimej

Spanish version:

Somos Flores Eres flor, colibrí soy en el camino de los sueños, en el camino de los muertos. Cual espiga florecemos, rosa que se deshoja y se convierte en polvo.

Nahuatl version:

Tixochimej Tixochitl, ni uitsitsilij ipan ojtemiktli, ipan ni mijkaojtli. Tikauanij kej miauaxochitl, tlen papayaka kaxtilanxochitl y mokuapa tlalpotektli.

4. De Pie / Ijkatok

Spanish version:

De Pie De pie quiero estar cuando el viento sople y despliegue sobre el campo el tono tibio de los soles. Las veinte flores amarillas. Aspiraré el perfume de resina por el sendero de pétalos. Llenaré mis pulmones de litorales, infinitos silencios, y tierras de eternidad. Estaré despierto cuando las desplegadas alas de la muerte, cubran con su manto obscuro mis pies desnudos. La firmeza de mis labios dibujarán sonrisas, veredas invernales y doradas primaveras.

Nahuatl version:

Ijkatok Ijkatok nijneki niitstos kemaj ejekatl tlailpitsas iuan ipan tlali kitlapos tlen tonalmej yamankatotonik tlapali. Kostik sempoalxochitl. Tlen okotsol ajuiyakatl nikijnekuis ipan pitsajojtli xochipetlatl. Ika ueyatl itempa no sonej nijtemitis, axtlami kakmej iuan tlen axtlami tlalmej. Ni isatos kemaj iejtlapal tlapojtos mikilistli, ika yayauik tilma makipiki nopepestik ikxi. Notenxipal ichikauayo se ixuetskistli kipas, sesekuistlaj pitsajojtinij iuan kostik xopantla.